مقالات

سیمرغ در نگارگری

simorgh in persian painting

 

چکیده:

افسانه و اسطوره در ادبيّات ملی هر كشور جايگاه خاصی دارد و تلاشی است برای توجيه پديده. اين تلاش به تمایلات, روایت های اقوامی كه مراحل ابتدايی تمدن و فرهنگ را طی می كند، بستگي دارد. در ادبيات داستانی كهن ما شخصيّت ها و گاه موجوداتی به عنوان اسطوره مطرح می‌شوند كه در میان آنها سیمرغ در بخشی از اوستا و متون پهلوی، به ويژه در شاهنامه و متون عرفانی از آن جمله است. مخصوصاً در شاهنامه مرغی مرموز و اسطوره ای است. از آنجا که اسطوره و ادبیات جزو جدایی ناپذیر نگارگری هستند. بنابراین سیمرغ در نگارگری جایگاه ویژه ای دارد.

کلید واژه:

سیمرغ, شاهنامه, اسطوره, نگارگری

سیمرغ در نگارگری:

سیمرغ در ادبیات کهن ایران در نقش راهنما, درمانگر, و نگهبان ظاهر شده است. از آن در اوستا با نام مرغوس یاد شده که نشان دهنده ی سابقه‌ی حضور سیمرغ در فرهنگ‌های پیش از اسلام در ایران است. بعد از اسلام نیز در حماسه‌های پهلوانی و ادبیات دیده میشود که با عرفان نیز آمیخته شده است. همچنین این پرنده در فرهنگ‌های کهن دیگر مانند یونان, چین و هند نیز مظهری از کمال و یاریگر انسان معرفی شده. از لحاظ زیبایی شناسی سیمرغ پرنده ای عظیم با بال‌های فراخ و رنگ‌های زیبا و درخشان در میان طبیعت است.

سیمرغ
برگی از منطق الطیر

لفظ سيمرغ مركب از مرغ و لفظ سئنه در اوستا مي باشد كه به معناي شاهين يا باز است. سیمرغ در ادب غير حماسی و عرفانی ايران به عنوان وجود ناپيدا و بی نشان است و غالباً كنايه از انسان كامل و نماينده‌ی عالم بالا كه از ديده پنهان است نيز به كار رفته است. سيمرغ نقش مهمی در داستان های شاهنامه دارد. در شاهنامه آمده است که سام نریمان بعد از تولد فرزندش زال که سپید بود, به گمان این که کودک اهریمنی است توسط پدرش رها شد. و سیمرغ زال را برداشته و با خود به آشیانه اش برد. به این ترتیب زال توسط سیمرغ پرورش یافت.

زال و سیمرغ
بردن زال توسط سیمرغ

اگرچه در شاهنامه سيمرغ به منزله ‌ی موجودی مادی تصوير می‌شود، اما صفات و خصوصیات کاملا فرا طبیعی دارد. ارتباط او با اين جهان تنها از طريق زال است. این پرنده دو چهره ‌ی متفاوت : یکی يزدانی (در داستان زال) و اهريمني (در هفت خوان اسفنديار) دارد. زیرا همه ‌ی موجودات ماورا طبيعه نزد ثنويان یا همان دوگانه پرستان دو قلوی متضاد هستند. سیمرغ اهريمنی بيشتر يک مرغ اژدهاست، فاقد استعدادهای قدسی سيمرغ يزدانی است. و به دست اسفنديار در خوان پنجم كشته ميشود.

سیمرغ
کشته شدن سیمرغ توط اسفندیار

نگارخانه

سیمرغ در نگارگری
سیمرغ زال را میبرد
سیمرغ و زال
دیدار زال و سام.قرن 16 م
رستم
تولد رستم
سیمرغ و زال
زال و سیمرغ برگی از شاهنامه دوره صفوی
سیمرغ
نسخه ی مصور از شاهنامه
شاهنامه
ملاقات سام با زال. قرن 16 میلادی1

 

مریم سلیمانی

بنیان گذار سایت negareha.art هستم.کارشناس نقاشی ام و حدود 12 ساله که به صورت حرفه ای در زمینه ی نگارگری فعالیت دارم که شدیدا راجب مکاتب نگارگری کنجکاو بودم و همین باعث شده به سمت پژوهش تاریخ نگارگری برم. بزرگترین هدفم شناساندن و زنده نگه داشتنه این هنر ارزشمند هست و مطالعاتم راجب نگارگری رو به صورت تخصصی در اختیار هنردوستان عزیز قرار میدم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا